Menu Home

Het jonge kind: niet leren zonder spelen

Annerieke Boland, ‘Het jonge kind: niet leren zonder spelen’, https://nivoz.nl/nl/nro/het-jonge-kind-niet-leren-zonder-spelen, Stichting NIVOZ (16 november 2015)

Hannah Arendt’s pluraliteit

In veel peuter- en kleutergroepen wordt (…) ten onrechte een onderscheid gemaakt tussen spelen en leren. Hierdoor blijven ontwikkelingsmogelijkheden, juist in deze kritische periode, onderbenut. (…) Bewegingen waren vooral top-down; onderwijs in hogere leerjaren werd leidend voor het onderwijs in de vroegste leerjaren. (…) Kinderen leren in die context vooral nadoen wat de juf of meester voordoet, waardoor het ontwikkelingspotentieel dat zij in aanleg hebben onbenut blijft. (…) Het belang van spel voor de ontwikkeling van jonge kinderen wordt duidelijker als we de beoogde doelen van onderwijs verkennen. Een aanknopingspunt daarvoor biedt de filosofie van Hannah Arendt uit de jaren ’50 over educatie en het kind. (…) Pluraliteit is (…) een voorwaarde voor uniciteit. Het kind heeft er behoefte aan verwelkomd te worden door volwassenen in alle openheid, zonder vooraf gestelde verwachtingen van hoe het zou moeten zijn of worden. (…) Wanneer we het onderwijs aan jonge kinderen opnieuw bezien, zou het vertrekpunt allereerst het jonge kind en diens belevingswereld zelf moeten zijn. (…) Jonge kinderen leren voornamelijk door concrete zintuiglijke ervaringen. Door de herhaling van ervaringen maken ze zich handelingen eigen en bouwen ze intuïtieve kennis op van scripts en patronen. In de interactie met de volwassene, reflecteren ze op hun ervaringen en verkennen ze betekenissen. Zo krijgen jonge kinderen een steeds bewustere en explicietere kennis over de relatie tussen hun handelen en de effecten daarvan. (…) Spelen is een leidende activiteit voor peuters en kleuters, het is de activiteit met het hoogste ontwikkelingspotentieel. Toch is er in het onderwijs geen duidelijk beeld van de mechanismen van het leren in het spel en de plek die spelen kan hebben in het onderwijs. (…) We kunnen (…) speltheorie verbinden aan de visie van Hannah Arendt op onderwijs en de school. (…) Er is een mooie rol weggelegd voor leerkrachten en pedagogisch medewerkers om de ontwikkelkansen van spel te benutten. Dit vraagt van hen een andere omgang met spel; één waarin spel als volwaardige activiteit en motor van de ontwikkeling wordt opgevat.(…) Om met kinderen mee te spelen is vooraleerst verbinding nodig op affectief niveau. Een prettig gevoel van verbondenheid, van gezamenlijkheid. Daarnaast is ook afstemming nodig op mentaal niveau, op de manier waarop het kind de wereld waarneemt. De professional richt de aandacht op hetzelfde als waar de aandacht van de kinderen naar uit gaat, en verbindt zich met de de motieven die bij kinderen ontstaan in het spel. We spreken dan van intersubjectiviteit.

Lectorale rede

Dit artikel is een samenvatting van de lectorale rede van Annerieke Boland op 7 januari 2015 en een gewijzigde versie van een eerder verschenen artikel in BBMP, maart 2015. De hele rede is te vinden via http://www.kenniscentrum.ipabo.nl.

Zoekbegrippen

Gert Biesta
Speltheorie van Van Oers

Meer Hannah Arendt

Leander Tijdhof, ‘Hannah Arendt – Betekenis voor de haptonomie’, https://leandertijdhof.net/2018/04/01/hannah-arendt-betekenis-voor-de-haptonomie-2/, Uitgeverij De Wilg, Annen, 2016

Weblog Hannah Arendt

HANNAH ARENDT Betekenis voor de haptonomie: https://hannaharendthaptonomie.wordpress.com/

Categorieën:Geen categorie

Stichting Hapsis Utrecht