Hoe het vuur tot een nabijheid leidt

Bespreking naar aanleiding van ‘Ze hebben mijn vader vermoord’ van Édouard Louis ten behoeve van de bewegingswetenschappen

Leestijd ruim 3 minuten

In ‘Ze hebben mijn vader vermoord’ is een zoon aan het woord zonder dat zijn vader hem kan horen. Toch lijken vader en zoon steeds vlakbij elkaar terwijl ze elkaar niet kunnen raken. In die wonderbaarlijke haptonomische distantie speelt dit werk van Édouard Louis zich af. Een distantie die ontstaat omdat in de kindertijd van de hoofdpersoon altijd gehoopt werd dat zijn vader ver weg bleef. Aan het vertellen van zijn verhaal stelt de hoofdpersoon trouwens geen literaire eisen omdat er uit een noodzaak wordt verteld. Daarbij gaat het niet om literaire eisen maar om die van het vuur.

Door Leander Tijdhof

Édouard Louis toont vooral gemis

Het leven van vader bewijst volgens zijn zoon dat we nooit zijn wat we doen. We zijn namelijk wat we niet hebben gedaan omdat de wereld dit onmogelijk heeft gemaakt. Vader heeft zijn leven niet geleefd een leefde daarmee consequent naast het leven. Daarop aansluitend herinnert de zoon zich vooral wat vader hem nooit vertelde. De herinneringen van de zoon zijn dan ook vooral herinneringen die niet zijn gebeurd. Zo beschouwd is ‘Ze hebben mijn vader vermoord’ van Édouard Louis bovenal een werk van een gemis.

De vader kende een negatief bestaan dat hij nimmer wilde hebben. Maar het bestaan wilde hem ook niet, zo tekent zijn zoon op. Het verhaal van vader is er dan ook één van veel lichamelijke klachten. De man kon zijn lichaam niet langer verdragen. Door beweging werden vernielde spieren op een pijnlijke manier wakker. Zijn lichaamsbewustzijn werd er één van pijn totdat ook verveling toesloeg. Daarbij was het of een nieuwe gebeurtenis, misschien de dood, te lang uitbleef.

Het lichaam tekent de verscheuring

Van zijn moeder hoorde de zoon dat zijn vader vroeger weleens heel mooi danste zoals hij nu doet. Omdat die dans vrij is van obsessioneel machogedrag denkt de zoon dat zijn vader misschien ooit iemand anders was. Een gevoeligheid voor de wereld die toenam na de scheiding van zijn moeder. Vader werd na zijn scheiding vaker ziek. Het was alsof een wond opengereten werd waardoor alles opeens binnendrong. Het lichaamsgewicht was niet meer dragen. De buik was door een eventratie zo zwaar geworden, en hing zo laag, dat die van binnen wel gescheurd moest zijn. Het mens raakte los van eigen massa.

ddi9789403133300

Herhaling emoties maakt geschiedenis

Opa, de vader van vader, was een gewelddadige man. Daarom bleef de vader zijn gezin voorhouden dat hij nooit geweld zou gebruiken omdat geweld simpelweg altijd tot geweld zou leiden. Zijn zoon bleef die tekst van zijn vader nazeggen totdat een besef doorsijpelde dat geweld hem weleens geweld bespaard zou kunnen hebben. Nadat opa al uit zijn leven verdween, verdween ook zijn vader toen hij door zijn moeder de deur gewezen werd. Daarmee gepaard gaande emoties herhalen zich en vormen zo geschiedenis, stelt de zoon vast.

‘Ze hebben mijn vader vermoord’ mondt uit in een aanklacht tegen de hedendaagse Franse politiek. Immers, zo stelt de zoon vast, in de heersende klasse verbrijzelt een regering nooit een rug zoals bij zijn vader gebeurde. Nooit krijgt die klasse problemen met de spijsvertering zoals zijn vader wel kreeg omdat in die klasse de politiek zelden iets verandert. Daarom is het zo vreemd, stelt hij, dat juist de heersende klasse aan politiek doet.

Nooit zien wie je geworden bent

Hoe anders is dan ook het beeld van de spijsvertering van zijn vader. Door een gebrek aan betaalbare medicatie kreeg hij kapotte ingewanden. Nooit meer krijgt zijn vader ook maar een kans om erachter te komen wie hij is geworden. Het lichaam van zijn vader is aldus een beschuldiging aan de recente Franse politieke geschiedenis. Het moet wel het vuur, een oprichtende woede zijn die Édouard Louis in zijn haptonomische nabijheid heel treffend in woorden vangt.

Literatuur

Edouard Louis, ‘Ze hebben mijn vader vermoord’, De Bezige Bij, Amsterdam, 2019

Eerder item

Drs. Leander P. Tijdhof, ‘Hoe weerstand tegen veranderen tot trauma leidt’, https://haptonomiehaptotherapie.com/2019/01/23/hoe-weerstand-tegen-veranderen-tot-trauma-leidt/, Stichting Kenniscentrum Haptonomie Hapsis Utrecht (23 januari 2019)

Dankzegging

Tsjerk Holtrop – ontwerp

Annotatie

Drs. Leander P. Tijdhof, ‘Hoe het vuur tot een nabijheid leidt’, https://haptonomiehaptotherapie.com/2019/04/07/hoe-het-vuur-tot-een-nabijheid-leidt/, Kennisweb haptonomie, Stichting Kenniscentrum Haptonomie Hapsis Utrecht (7 april 2019)



Categorieën:Geen categorie