Onze vrijheid is altijd al ingeperkt, het gebeurt nu alleen op een andere manier

Fokke Obbema, ‘Filosoof Beate Roessler: ‘Onze vrijheid is altijd al ingeperkt, het gebeurt nu alleen op een andere manier’, https://www.volkskrant.nl/mensen/filosoof-beate-roessler-onze-vrijheid-is-altijd-al-ingeperkt-het-gebeurt-nu-alleen-op-een-andere-manier~ba7887b2/, De Volkskrant (27 maart 2020)

Deze crisis kost waanzinnig veel energie, ook al merk je dat niet direct. De mentale en emotionele energie die we erin moeten stoppen om ermee om te gaan, is enorm. (…) In haar boek Autonomie verdiept zij zich in het beperkte vermogen van de mens om over zijn eigen lot te beschikken. Het noodlot, het toeval, de sociale omstandigheden waarin we ons bevinden – ‘we kunnen nooit echt doen wat we willen’. (…) Onze vrijheid wordt altijd door allerlei verplichtingen ingekaderd. Alleen gebeurt die inkadering nu op een heel andere, niet eerder ervaren manier. (…) Inzicht verkrijgen in onze eigen kwetsbaarheid helpt ons zeker opener te staan voor anderen en hun lijden, het helpt ons anderen beter te begrijpen en in te zien wat het betekent om controle te verliezen. Maar het is niet de kwetsbaarheid zelf die dat doet, het is het inzicht in die kwetsbaarheid. Niet iedereen bevindt zich in omstandigheden om daaraan toe te komen. (…) Je behoort afwisselend tot de wereld van de gezonden en die van de zieken. In het laatste geval word je geconfronteerd met een totale afhankelijkheid. Ik denk dat mensen vooral daarvoor bang zijn, want je autonomie is dan totaal ondermijnd. (…) We worden vooral geconfronteerd met de rol van het toeval, de onvoorspelbaarheid. Wat we daardoor kunnen zien is: zoals we tot dusver leefden is niet een noodzakelijke manier, het kan ook anders. (…) Wat ik mooi vind, is dat de meeste politici in Nederland nu kantiaans redeneren, namelijk: we moeten elk afzonderlijk leven respecteren en alles doen om dat te redden. Er zijn nauwelijks politici die het utilistische standpunt innemen en vooropstellen: wat is beter voor het grootste aantal mensen? (…) Dan betekent respect voor ieder kwetsbaar individu, niet alleen goede ziekenhuizen en ic-bedden, maar ook meer geld voor de mensen die daar werken. Dat is de kantiaanse benadering, naast dat fundamentele punt: het is ethisch juist dat we nu niet naar buiten mogen, want dat kan een mensenleven redden.

Lees ook:

Een kaartenhuis van autonomie