Beknopte notities naar aanleiding van ‘Geen toekomst zonder kleine goedheid – Naar genereus samenleven in verantwoordelijkheid vanuit Emmanuel Levinas’

Kleine goedheid ontstaat:

  • in menselijke dynamiek waarin rust wordt verstoord,
  • bij een verstoring waar het ik de ander, in ethisch opzicht, op het spoor komt,
  • dus uit een niet-onverschilligheid die daarmee te maken heeft,
  • in een spanningsveld van baatzucht en onbaatzuchtigheid,
  • als het spanningsveld behelst baatzuchtigheid vanuit het zijn dat opengebroken wordt naar de onbaatzuchtigheid van het anders dan zijn,
  • als het ik door onbaatzuchtigheid de ander in een behoefte tegemoet kan komen,
  • uit een besef van verantwoordelijkheid voor de ander,
  • als huiver voor aanraking en contact door transformatie tot een tederheid wordt en een zwakheid zonder lafheid kan ontstaan,
  • bij afstemming op de ander door sensibliteit,
  • in lichamelijkheid waarin we anders dan met onszelf verbonden zijn,
  • bij bezieling door het anders dan zijn waarmee het ‘ik’ afgestemd is op het andere dan zichzelf.

Kenmerken van kleine goedheid:

  • assymetrisch verloop, dat wil zeggen er is geen wederkerigheid of nut,
  • voltrekt zich alleen ten behoeve van de ander,
  • laat zich zien als een onverzadigbaar verlangen, dat wil zeggen dat er een volheid door de ander wordt aangeboord die het ik niet kende,
  • onverzadigbaar verlangen wijst op oneindigheid want het verlangen houdt nooit op te bestaan,
  • inwendige aandrang van zelfoverschrijding als een inwendig moeten waarmee verlangen zich tot goedheid kan transformeren,
  • onzichtbaarheid, in stilte, bescheiden en zonder triomf.

Het proces van kleine goedheid:

  • raakt en wekt,
  • wint nooit maar wordt nooit overwonnen,
  • is, met de stilte ervan, tegendraads zonder dit te willen zijn,
  • is geen garantie voor een nieuwe orde,
  • is niet gebonden aan een ideologie of systeem en is gedachteloos,
  • is gekoppeld aan een besef van vrijheid,
  • is een expressie van ‘il y a’, het ‘er is’ opgevat als modaliteit van de-een-voor-de-ander,
  • laat een andere weg zien voor samenleven dan door publieke manifestatie,
  • ontwikkelt een zekere daadkracht in een contrast met heersende macht,
  • suggereert een nieuwe visie op de toekomst van samenleven,
  • kan ontkend, vertrappeld en weggehoond worden,
  • doorbreekt het baatzuchtig egoïsme vanuit alle ‘ikken’ die we zijn en waaruit onvermijdelijk een algemene conflictsituatie ontstaat,
  • is geen garantie voor onbaatzuchtigheid in de toekomst,
  • gaat terug op de barmhartigheid ofwel het bijbelse rakhamim dat van ‘rekhem’ ofwel baarmoeder afstamt,
  • is verbindingsgericht zoals bij moederschap.

Literatuur

  • Roger Burggraeve, ‘Geen toekomst zonder kleine goedheid’, uitgeverij Halewijn nv, Antwerpen, 2020

Gelezen door

Dankzegging aan